ประเภทของคำไทย

คำไทย แบ่งตามหน้าที่ในข้อความเป็น 7 ชนิด ได้แก่

1. นาม เขียนย่อในพจนานุกรมว่า น. ใช้เรียกสิ่ง แบ่งเป็น 5 ชนิด ได้แก่
   1. สามานยนาม คือ คำใช้เรียกสิ่งทั่วไป เช่น คน ปลา ตลาด อายุ
   2. วิสามานยนาม คือ ชื่อเฉพาะของสิ่ง เช่น บางนา เชียงใหม่ ลินุกซ์
   3. สมุหยนาม คือ คำเรียกกลุ่ม ใช้นำหน้านาม เช่น กลุ่มคน ฝูงปลา
   4. อาการนาม คือ คำที่มีคำว่าการนำหน้าคำกริยา หรือ คำที่มีคำว่าความนำหน้าคำกริยาหรือคำวิเศษณ์ เช่น การกิน การเดิน ความคิด ความร้อน ความขาว
   5. ลักษณนาม คือ คำบอกจำนวนนับ ใช้หลังจำนวน เช่น ชิ้น แท่ง ตัว ปี
2. กริยา เขียนย่อในพจนานุกรมว่า ก. ใช้แสดงการกระทำหรือสภาวะ แบ่งเป็น 4 ชนิด ได้แก่
   1. อกรรมกริยา คือ กริยาที่ไม่ต้องมีกรรม
   2. สกรรมกริยา คือ กริยาที่ต้องมีกรรม
   3. วิกตรรถกริยา คือ กริยาที่แสดงความหมายว่า เป็นหรือเท่ากับบางส่วน เช่น เป็น เหมือน คล้าย เท่า คือ
   4. กริยาช่วย คือ กริยาที่ประกอบหน้าหรือหลังกริยาหลัก เช่น เคย จะ ต้อง ถูก
3. วิเศษณ์ เขียนย่อในพจนานุกรมว่า ว. ใช้แสดงลักษณะขยายนาม แบ่งเป็น 10 ชนิด 4 กลุ่ม ได้แก่
   1. วิเศษณ์แท้
      1. ลักษณวิเศษณ์ บอกลักษณะ เช่น เล็ก ใหญ่ เย็น ร้อน
      2. กาลวิเศษณ์ บอกเวลา เช่น เช้า สาย บ่าย เย็น พรุ่งนี้
      3. สถานวิเศษณ์ บอกสถานที่ เช่น ใกล้ ไกล บน ล่าง ซ้าย ขวา
      4. ประมาณวิเศษณ์ บอกจำนวน เช่น หนึ่ง สอง สาม ทุก บ่อย หลาย ต่าง บ้าง
   2. วิเศษณ์ที่เป็นสรรพนามได้
      1. นิยมวิเศษณ์ บอกความชี้เฉพาะ เช่น นี่ นั่น โน่น นี้ นั้น โน้น
      2. อนิยมวิเศษณ์ บอกความไม่เจาะจง เช่น อะไร ไหน ใด
      3. ปฤจฉาวิเศษณ์ แสดงคำถาม เช่น อะไร ไหน ใด เท่าไร
      4. ประพันธวิเศษณ์ ขยายคำกริยาหรือคำวิเศษณ์หลักด้วยประโยค เช่น ที่ ซึ่ง อัน ว่า
   3. ประติเษธวิเศษณ์ แสดงความหมายว่า ไม่ เช่น ไม่ ไม่ใช่ มิได้
   4. ประติชญาวิเศษณ์ แสดงเสียงขานรับ เช่น ครับ ค่ะ คะ จ๋า
4. สรรพนาม เขียนย่อในพจนานุกรมว่า ส. ใช้แทนคำนาม แบ่งเป็น 6 ชนิด ได้แก่
   1. บุรุษสรรพนาม แทนผู้พูด ผู้ฟัง หรือผู้ที่ถูกกล่าวถึง
      1. บุรุษที่ 1 ผู้พูด เช่น ฉัน ผม เรา
      2. บุรุษที่ 2 ผู้ฟัง เช่น เธอ ท่าน คุณ
      3. บุรุษที่ 3 ผู้ที่ถูกกล่าวถึง เช่น เขา ท่าน มัน
   2. นิยมสรรพนาม บอกความชี้เฉพาะหรือบอกความใกล้ไกล นี่ นั่น โน่น นี้ นั้น โน้น
   3. อนิยมสรรพนาม บอกความไม่เจาะจง เช่น อะไร ไหน ใด
   4. ปฤจฉาสรรพนาม แสดงคำถาม เช่น อะไร ไหน ใคร
   5. ประพันธสรรพนาม ขยายคำนามด้วยประโยค ได้แก่ ที่ ซึ่ง อัน ผู้
   6. วิภาคสรรพนาม ใช้ชี้ซ้ำหรือแบ่งเป็นส่วน ได้แก่ บ้าง ต่าง กัน
5. บุพบท เขียนย่อในพจนานุกรมว่า บ. ใช้เชื่อมคำ เช่น ที่ ใน นอก ของ แห่ง กับ แก่ เพื่อ โดย เมื่อ ตั้งแต่ จน จาก
6. สันธาน เขียนย่อในพจนานุกรมว่า ธ. ใช้เชื่อมประโยค เช่น และ แต่ หรือ เพราะ จึง
7. อุทาน เขียนย่อในพจนานุกรมว่า อ. ใช้แสดงเสียงเสริมที่แสดงอารมณ์ เช่น อุ๊ย โอ๊ย แหม วัดวา หนังสือหนังหา