ระบบสุริยะ

Solar system

ระบบสุริยะ คือ ระบบของดวงอาทิตย์กับวัตถุที่โคจรรอบดวงอาทิตย์

ในรัศมี 5 Tm รอบดวงอาทิตย์มีวัตถุที่ขนาดใหญ่กว่า 1 Mm เพียง 23 ดวง เป็นดาวเคราะห์ 8 ดวง และดาวบริวารอีก 15 ดวง วัตถุที่มีขนาดใหญ่กว่า 100 km มีราว 200 ดวง วัตถุที่มีขนาดใหญ่กว่า 1 km มีราวล้านดวง ส่วนใหญ่อยู่ในแถบดาวเคราะห์น้อยระหว่างวงโคจรของดาวอังคารกับดาวพฤหัส บริเวณที่เหลือเกือบว่างเปล่า ประกอบด้วยฝุ่นระหว่างดาวเคราะห์เล็กกว่า 0.1 mm ประมาณ 1 ug/m³ เทียบกับบรรยากาศโลกที่มีก๊าซไนโตรเจนราว 1 g/m³

มวล 99.86% ของระบบสุริยะอยู่ในดวงอาทิตย์ เมื่ออ้างอิงมวลของดวงอาทิตย์เป็น 1,000,000 microSun วัตถุอื่นมีมวลรวม 1,352 microSun โดยมีมวลดังนี้

ชื่อภาษาไทย	ชื่อภาษาอังกฤษ	มวล (microSun)	มวล (1024 kg)
พุธ	Mercury	0.166	0.3301
ศุกร์	Venus	2.448	4.867
โลก+ดวงจันทร์	Earth+Moon	3.040	6.046
อังคาร	Mars	0.323	0.6417
พฤหัส	Jupiter	954.792	1899
เสาร์	Saturn	285.886	568.5
มฤตยู	Uranus	43.662	86.82
เกต	Neptune	51.514	102.4
อื่นๆ		10	20
รวม		1352	2689

วงโคจรของดาวเคราะห์ทั้ง 8 ดวง สามารถบรรยายได้ด้วยเลข 6 ตัว ได้แก่

• ครึ่งแกนหลัก: รัศมีด้านยาวของวงรี
• ความรี: ความเยื้องของวงรีต่อครึ่งแกนหลัก c/a = (a²-b²)^1/2/a เมื่อ b เป็นครึ่งแกนรองหรือรัศมีด้านกว้างของวงรี
• ความเอียงระนาบ: ระนาบของวงโคจรเทียบกับระนาบของวงโคจรของโลก
• ตำแหน่งเริ่มต้น ณ เวลาหนึ่ง: อ้างอิง J2000 ซึ่งเป็นเวลา 0:00 เข้าวันที่ 1 มกราคม 2000
• ตำแหน่งจุดใกล้ดวงอาทิตย์สุด: บอกทิศของวงรีในระนาบ
• ตำแหน่งจุดโหนดขึ้น: บอกจุดตัดวงรีกับระนาบ

ทั้งนี้วงโคจรเป็นวงรีเกือบกลมและเกือบอยู่ในระนาบเดียวกัน (ความรีน้อยกว่า0.1 และความเอียงไม่เกิน2.1°จากดาวพฤหัส ยกเว้นดาวพุธ) หากประมาณว่าวงโคจรเป็นวงกลมในระนาบ จะเหลือเลขที่บรรยายแค่ 2 ตัว ได้แก่ ครึ่งแกนหลักและตำแหน่งที่เวลาJ2000

วงโคจร [NASA JPL SSD]	ครึ่งแกนหลัก(AU)	ความรี	ความเอียงระนาบ	ตำแหน่งที่J2000	ตำแหน่งจุดใกล้ดวงอาทิตย์สุด	ตำแหน่งจุดโหนดขึ้น
พุธ	0.387099	0.205636	7.004979°	252.250°	77.458°	48.331°
ศุกร์	0.723336	0.006777	3.394676°	181.979°	131.602°	76.680°
โลก	1.000002	0.016711	-0.000015°	100.465°	102.938°	-5.113°
อังคาร	1.523710	0.093394	1.849691°	355.447°	336.056°	49.560°
พฤหัส	5.202887	0.048386	1.304397°	34.396°	14.728°	100.474°
เสาร์	9.536675	0.053862	2.485992°	49.954°	92.599°	113.662°
มฤตยู	19.189164	0.047257	0.772638°	313.238°	170.954°	74.017°
เกต	30.069922	0.008590	1.770043°	304.880°	44.965°	131.784°

พื้นที่ระหว่างดาวเคราะห์เกือบเป็นสุญญากาศ แต่มีแสง สนามแม่เหล็ก และอนุภาคต่างๆ พุ่งออกจากดวงอาทิตย์โดยไม่ถูกกีดขวางไปจนถึงระยะราว 120 AU = 18 Tm ที่ขอบของบริเวณนี้ ความหนาแน่นของอนุภาคจากดวงอาทิตย์ต่ำลงจนผลของอนุภาคระหว่างดวงดาว (Interstellar Medium) มีผลมากกว่าแทน เรียกขอบเขตนี้ว่า เฮลิโอพอส (Heliopause)

ขอบเขตของระบบสุริยะไม่มีเส้นแบ่งที่ชัดเจน เนื่องจากสนามโน้มถ่วงนั้นแผ่ไปไกลไม่สิ้นสุด ขอบเขตอาจนับถึงเฮลิโอพอส 18 Tm = 0.002 ปีแสง หรือนับถึงดาวฤกษ์ใกล้สุด 40 Pm = 4.2 ปีแสง หรือนับด้วยเกณฑ์อื่นๆ ตามแต่สิ่งที่สนใจ ในสารานุกรมนี้ กำหนดขอบเขตไว้ที่รัศมี 5 Tm ปัดขึ้นจากวงโคจรของดาวเกตที่ 30 AU = 4.5 Tm