ฟอสฟอรัส

ฟอสฟอรัส (Phosphorus) คือ ธาตุที่มีเลขอะตอม 15 เขียนแทนด้วยสัญลักษณ์ P

สถานะ ฟอสฟอรัสเป็นของแข็งที่อุณหภูมิห้องความดันบรรยากาศ โดยมีโครงสร้าง 5 แบบหลัก โครงสร้างที่เสถียรที่สุด คือ ฟอสฟอรัสแดง เป็นอมอฟัสของสายโพลีเมอร์ของ P4 ความหนาแน่น 2.2-2.3 g/cm3 มีจุดระเหิดประมาณ 431°C

ฟอสฟอรัสขาวเป็นผลึกของโมเลกุล P4 มี 2 ผลึกได้แก่ bcc กับไตรคลินิก อีก 2 แบบคือ ฟอสฟอรัสม่วงเป็นโมโนคลินิก กับฟอสฟอรัสดำเป็นผลึกทรงสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน

แหล่ง ฟอสฟอรัสมี 0.10% ในเปลือกโลก ส่วนใหญ่อยู่ในรูปของฟอสเฟต PO43- ซึ่งพบในหินบางชนิด และในสิ่งมีชีวิตทุกชนิด โดยเฉพาะกระดูกและปัสสาวะ

ไอโซโทป ฟอสฟอรัสมีไอโซโทปเดียว คือ ฟอสฟอรัส-31

การค้นพบ โดยเฮนนิก แบรนด์ เมื่อปี 1669 โดยการกลั่นปัสสาวะ ได้ (NH4)NaHPO4

สารประกอบ

ฟอสฟอรัสมักอยู่ในรูปของฟอสเฟต PO43- เช่น H3PO4, Ca3(PO4)2

ฟอสฟอรัสมีสารประกอบกับธาตุฮาโลเจนได้ทั้งในรูปไอออน +3 และ +5 เช่น PF3, PCl3, PF5, PCl5

ฟอสฟอรัสมีสารประกอบกับไฮโดรเจนได้ฟอสฟีน PH3 รวมทั้งเป็นสายคล้ายกับคาร์บอน PnHn+2

ฟอสฟอรัสขาวเปล่งแสงสีเขียวจากปฏิกิริยากับออกซิเจน (chemoluminescence) แต่ไม่เกี่ยวกับการเรืองแสง (phosphorescence) แม้จะมีรากศัพท์จากฟอสฟอรัส