ไวยากรณ์

ไวยากรณ์ คือ รูปแบบของการเรียงคำ

ไวยากรณ์ของภาษาไทย

ภาษาไทย แบ่งคำเป็น 7 ประเภท ได้แก่ นาม, กริยา, วิเศษณ์, สรรพนาม, บุพบท, สันธาน, อุทาน

วลีสร้างจากคำโดย คำ+วิเศษณ์ หรือ คำ+บุพบท+วิเศษณ์ หรือ คำ+บุพบท+นามวลี หรือ คำ+บุพบท+กริยาวลี
คำวิเศษณ์บางคำอาจใช้หน้าคำ เช่น ประติเศธวิเศษณ์และประมาณวิเศษณ์ กริยาวลีอาจสร้างจากกริยาช่วยประกอบหน้าหรือหลังกริยา

ประโยคสร้างจากวลีโดย ประธาน(นามวลี)+ภาคแสดง(กริยาวลี) โดยประธานอาจละได้เมื่อบอกได้จากประโยคก่อนหน้า
ประโยคหลายประโยคเชื่อมกันได้ด้วยคำสันธาน โดยส่วนใหญ่จะอยู่ระหว่างประโยค ประโยค1+สันธาน+ประโยค2 แต่สามารถแทรกอยู่หน้าหรือระหว่างประโยคได้ เช่น สันธาน1+ประโยค1+ประธานประโยค2+สันธาน2+ภาคแสดงประโยค2

ภาษาไทย ไม่มีการผันคำนาม สรรพนาม กริยา หรือวิเศษณ์ ทั้งตามเวลาหรือหน้าที่หรือปริมาณในประโยค

ตัวอย่างประโยค

• เขากิน
  สรรพนาม+กริยา
• เขากินข้าว
  ประธาน+กริยา+กรรม
• ข้าวถูกเขากิน
  ประธาน+กริยาช่วย+กรรม+กริยา
• ข้าวถูกกินโดยเขา
  ประธาน+กริยาช่วย+กริยา+บุพบท+นาม
• เขาไม่กินข้าว
  ประธาน+ประติเศธวิเศษณ์+กริยา+กรรม
• เขาอยากกินข้าว
  ประธาน+กริยา+กริยา+กรรม
• เขาเข้าไปกินข้าว
  ประธาน+กริยา+กริยา+กริยา+กรรม
• เขากินข้าวเมื่อวาน
  ประธาน+กริยา+กรรม+วิเศษณ์ขยายกริยา
• เขากินข้าวเร็วมาก
  ประธาน+กริยา+กรรม+วิเศษณ์ขยายกริยา+วิเศษณ์ขยายวิเศษณ์
• เขากินข้าวขาว
  ประธาน+กริยา+กรรม+วิเศษณ์ขยายกรรม
• เขากินข้าวสองจาน
  ประธาน+กริยา+กรรม+ประมาณวิเศษณ์+ลักษณนาม
• เขาที่นั่งชันเข่ากินข้าวขาว
  ประธาน(สรรพนาม+บุพบท+ส่วนขยาย)+ภาคแสดง(กริยา+กรรม)
• เขากินอะไร
  ประธาน+กริยา+ปฤจฉาสรรพนาม
• เขากินข้าวอะไร
  ประธาน+กริยา+กรรม+ปฤจฉาวิเศษณ์
• เขากินอะไรบางอย่าง
  ประธาน+กริยา+อนิยมสรรพนาม
• เขากินข้าว แต่ไม่กินน้ำ
  ประธาน+ภาคแสดง1+สันธาน+ภาคแสดง2
• เพราะเขากินข้าว ข้าวจึงมีน้อยลง
  สันธาน1+ประธาน1+ภาคแสดง1+ประธาน2+สันธาน2+ภาคแสดง2

คำ

• คำ น. สายอักษรที่กำหนดความหมาย
• ความหมาย น. [คำไม่นิยาม] สิ่งที่กำหนดแทนอีกสิ่งในโลก
• สาย น. สิ่งที่มีลำดับ
• ภาษา น. สายของคำที่อยู่ในไวยากรณ์
• ไวยากรณ์ น. รูปแบบของการเรียงคำ
• ประโยค น. สายของคำที่แสดงกริยาของประธาน
• วลี น. สายของคำที่ไม่เป็นประโยค
• ประธาน น. คำนามที่ทำกริยาของประโยค

อักษร

• อักษร น. สิ่งที่ใช้ประกอบเป็นคำ
• อักษรไทย น. พยัญชนะไทย+สระไทย+วรรณยุกต์ไทย+เครื่องหมาย
• พยัญชนะ น. อักษรที่ใช้แสดงเสียงกัก
• พยัญชนะไทย น. 44 รูป {กขฃคฅฆงจฉชซฌญฎฏฐฑฒณดตถทธนบปผฝพฟภมยรลวศษสหฬอฮ}
• เสียงพยัญชนะไทย น. 21 เสียง {กคงจชดตทนบปพฟมยรลวสหอ}
• สระ น. อักษรที่ใช้แสดงเสียงจากรูปปาก
• สระไทย น. 21 รูป {ะ ัา ำ ิ ี ึ ื ุ ูฤฦๅเแโไใ ็อวย}
• เสียงสระไทย น. 9 เสียง {า ิ ื ุ เ แ โ ฌ อ}
• วรรณยุกต์ น. การเปลี่ยนแปลงความถี่ของเสียงภายในพยางค์
• วรรณยุกต์ไทย น. 5 เสียง {สามัญ,เอก,โท,ตรี,จัตวา}
• เครื่องหมาย น. สิ่งที่ใช้แสดงความหมาย เช่น !?=+-*/@#$%^&~()[]{}<>:;'",._ๆ ์ ฺ
• เลข น. สิ่งที่ใช้แทนจำนวนนับ
• เลขอารบิก น. {0123456789}
• เลขไทย น. {๐๑๒๓๔๕๖๗๘๙}
• พยางค์ น. ส่วนของคำที่ประกอบด้วยเสียงสระหนึ่งจังหวะ

ประโยค

• พยางค์ อยู่ในรูปของ เสียงพยัญชนะ(+เสียงพยัญชนะควบ)+วรรณยุกต์+เสียงสระ(+า)(+เสียงยาว)(+เสียงพยัญชนะท้าย) โดยสระบางตัวอาจอยู่หน้าพยัญชนะหรือลดรูปได้ โดยปกติวรรณยุกต์อยู่หลังพยัญชนะควบแต่อยู่หลังสระที่อยู่ด้านบน
• คำ อยู่ในรูปของ สายของพยางค์
• ประโยค อยู่ในรูปของ ประธาน+ภาคแสดง โดยประธานอาจละได้เมื่อบอกได้จากประโยคก่อนหน้า
• ประธาน อยู่ในรูปของ นามวลี
• ภาคแสดง อยู่ในรูปของ กริยาวลี
• วลี อยู่ในรูปของ นามวลี หรือ กริยาวลี
• นามวลี อยู่ในรูปของ นามหรือสรรพนาม(+ส่วนขยาย)
• กริยาวลี อยู่ในรูปของ กริยา(+ส่วนขยาย) โดยส่วนขยายที่เป็นคำวิเศษณ์บางคำอาจละกริยาได้
• ส่วนขยาย อยู่ในรูปของ วิเศษณ์ หรือ กริยา หรือ นาม หรือ บุพบท+วลีหรือประโยค โดยคำวิเศษณ์และกริยาช่วยบางคำใช้เติมด้านหน้า